ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

ΟΥΚ ΕΝ ΤΩ ΠΟΛΛΩ ΤΟ ΕΥ...

Eίναι γεγονός ότι ο Σωκράτης κήρυξε μία φιλοσοφική και πνευματική, ευρύτερα, επανάσταση, έκανε μία μεγάλη τομή και ανέτρεψε πολλά παραδεδεγμένα. Καθόλου τυχαία, το έργο του υπήρξε το μεταίχμιο που διαχώρισε δύο εποχές, αφού καθιερώθηκε ο χαρακτηρισμός των φιλοσόφων προ αυτού ως "προσωκρατικοί", ενώ ύστερα από εκείνον χαρακτηρίστηκαν μετασωκρατικοί. Ως γνωστόν ο Σωκράτης δίδασκε τους νέους που διακατέχονταν από αληθινή βούληση να αναπτύξουν την κριτική και νοητική τους ικανότητα, επιδίωξη την οποία εκπλήρωνε ο φιλόσοφος καλλιεργώντας τους την λεγόμενη "μαιευτική μέθοδο", δια της επαγωγικής διαδικασίας, αμισθί, εν αντιθέσει προς τους σοφιστές και άλλους φιλοσόφους που επιζητούσαν την εξασφάλιση πλείστων υλικών αγαθών μέσω της διδαχής.

Παρά το γεγονός ότι ο Σωκράτης δίδασκε αφιλοκερδώς, περιστοιχιζόταν από λίγους σχετικά μαθητές. Και αυτό διότι δεν προσέφερε "μασημένη τροφή", δεν βαυκάλιζε ούτε υπεδείκνυε έτοιμες λύσεις, αλλά ενεργοποιούσε τη διάνοια του μαθητή, τον κέντριζε και τον οδηγούσε σταδιακά στην αυτογνωσία, δεν του παρείχε γνώσεις αλλά τη Γνώση, την τεχνική του σκέπτεσθαι...

Επιπλέον, επειδή δεν ήταν πομπώδης, δεν ενδυόταν πολυτελώς ούτε και προέβαινε σε κινήσεις εντυπωσιασμού, πολλώ δε μάλλον δεν ευαρεστούσε τους συνομιλητές του, δεν επεδίωκε την προβολή με ό,τι αυτό συνεπάγεται...

Κάποτε λοιπόν, μία διάσημη εταίρα της αρχαιότητος, θέλησε να τον μειώσει, λέγοντάς του πως αν και σοφός τον ακολουθούσαν λίγοι, ενώ εκείνη την ακολουθούσαν χιλιάδες... Ο Σωκράτης, κυττάζοντάς την ατάραχος και με στωϊκότητα, της απήντησε: Είναι φυσικό αυτό. Γιατί εσύ τους οδηγείς στον κατήφορο που είναι εύκολος μα καταλήγει στο έρεβος, ενώ εγώ τους οδηγώ στην ανήφορο, πούναι δύσβατος, κακοτράχαλος και επώδυνος, μα οδηγεί στην Αρετή....

Πράγματι, σε κάθε κρίσιμη καμπή της ζωής του Ανθρώπου, ξεπροβάλλει το αιώνιο δίλημμα: Οι δύο δρόμοι, η διχάλα της Αρετής και της Κακίας, το δίλημμα που αντιμετώπισε ο Πατρώος Ηρακλής, το δίλημμα που αντιμετωπίζει κάθε εχέφρων άνθρωπος. Πρόκειται για τη μεγάλη δοκιμασία, που γαλβανίζει την ύπαρξη, αυτό το δίλημμα που οι Πυθαγόρειοι μύστες και φιλόσοφοι απεικόνιζαν και αλληγορούσαν με το σύμβολο Υ (οι δύο δρόμοι). 

Σε κάθε άνθρωπο, έρχεται η κρίσιμη ώρα που θα πρέπει να αναφωνήσει το μεγάλο ΝΑΙ ή το μεγάλο ΟΧΙ, όπως έγραφε και ο Καβάφης...

Συνεπώς, το ορθό, το αληθινό, το αυθεντικό, το ακολουθούν και το υπερασπίζονται λίγοι, γιατί η προάσπισή του απαιτεί θυσίες... Μέσω όμως αυτής της διαδικασίας επέρχεται η αναρρίχηση στα Ηλύσια Πεδία, πραγματώνεται η κατάκτηση της Αρετής... Γι΄ αυτό και ο Σωκράτης είχε αποφανθεί, ΟΥΚ ΕΝ ΤΩ ΠΟΛΛΩ ΤΟ ΕΥ... Η ποιότητα πρέπει να υπερισχύει της ποσότητος, ιδίως όταν αναφερόμαστε σε ανθρώπινες καταστάσεις, καθώς η ποιότητα σχετίζεται με συγκεκριμένες ψυχικές και πνευματικές αρετές, με συγκεκριμένα γνωρίσματα η εφαρμογή των οποίων οδηγεί σε ανατασιακά πρότυπα...

"Ψιλά γράμματα" βέβαια είναι όλα αυτά για τη γενιά των εφημέρων ανθρώπων, όμως είναι ζητήματα που άπτονται του φιλοσοφικού στοχασμού και της βαθύτερης θεάσεως της ζωής, που θα πρέπει να μας κεντρίσουν και προβληματίσουν...

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ