ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΝΗΜΕΙΑΚΗΣ ΜΑΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ...
Σε συνέχεια της συναντήσεως εργασίας την οποία πραγματοποιήσαμε την Τετάρτη, 15 Ιουλίου 2026, παρουσία του Προέδρου του ΣΕΚΑ και άλλων εκπροσώπων φορέων και πολιτιστικών συλλογικοτήτων με την προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων, έχουμε να επισημάνουμε τα ακόλουθα:
Ο αρχαιολογικός νόμος (Ν. 4858/2021, αναφερόμενος στην προστασία των αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς) επιβάλλει τη ρητή, διαρκή και θεμελιακή υποχρέωση των αρμόδιων υπηρεσιών του ΥΠ.ΠΟ να λαμβάνουν άμεσα κατασταλτικά μέτρα για την άρση της προσβολής ενός μνημείου και την αποκατάσταση της μορφής του. Σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) και τις διατάξεις του αρχαιολογικού νόμου (όπως το άρθρο 10 για τις επεμβάσεις σε μνημεία), η προστασία του πολιτιστικού περιβάλλοντος διέπεται από τις εξής αυστηρές αρχές:
Υποχρέωση Καταστολής και Αποκατάστασης. Η αρμόδια αρχή (Εφορεία Αρχαιοτήτων) υποχρεούται να παρεμβαίνει κατασταλτικά για να άρει οιαδήποτε παράνομη αλλοίωση, αυθαίρετη δόμηση ή επέμβαση που βλάπτει άμεσα ή έμμεσα ένα μνημείο ή/και τον περιβάλλοντα χώρο του. Η υποχρέωση αυτή περιλαμβάνει την κατάρριψη αυθαιρέτων κτισμάτων, τη διακοπή εργασιών και την επαναφορά του μνημείου στην αρχική προστατευόμενη μορφή του.
Η πραγματική κατάσταση που δημιουργείται από την προσβολή ενός μνημείου ουδέποτε δύναται να αποτελέσει τετελεσμένο γεγονός. Η αρμόδια υπηρεσία (εν προκειμένω η ΕΑΠΝ) υποχρεούται να διατάξει την άρση της προσβολής και την κατεδάφιση ή αποκατάσταση ασχέτως του χρόνου που έχει παρέλθει (ακόμα και αν η παράνομη κατασκευή έχει αποπερατωθεί προ πολλού). Επιπροσθέτως, κάθε πολίτης έχει δικαίωμα στην απόλαυση των πολιτιστικών αγαθών. Οποιαδήποτε προσβολή μνημείου θίγει την προσωπικότητα των πολιτών (άρθρο 57 του Αστικού Κώδικα), δίνοντάς τους το δικαίωμα να προσφύγουν σε ένδικα μέσα, αξιώνοντας την άμεση άρση της προσβολής και την παράλειψή της στο μέλλον.
Ως εκ τούτου, εμφανίζεται ολιγωρία της ΕΑΠΝ από το 2004 και εντεύθεν (από τη στιγμή δηλαδή που πραγματοιήθηκαν στον χώρο του όρμου των Αμπελακίων αρχαιολογικές ανασκαφές και ανεφάνη το αρχαίο τείχος εντοπίζοντας συνάμα το πρόβλημα, ζήτημα για το οποίο βεβαίως δεν ευθύνεται η κ. Καραπαναγιώτου, δεδομένου ότι ανέλαβε τα ηνία της ΕΑΠΝ μόλις το 2025) να άρει την προσβολή των μνημείων. Όμως αφ΄ ης στιγμής ζητηθεί από την Πολεοδομία η καθαίρεση των αυθαιρέτων, ενέργεια η οποία ζητήθηκε, όπως μας πληροφόρησε η προϊσταμένη της ΕΑΠΝ, εγγράφως, η ΕΑΠΝ, δεν δύναται να επαναπαυθεί με την αποστολή ενός εγγράφου, αλλά οφείλει να ασκήσει κάθε ενδεδειγμένη πίεση εντός των ορίων δικαιοδοσίας της, για την υλοποίησή της. Το ίδιο ισχύει και για τις αποχωματώσεις.
Επί τη ευκαιρία, μέχρι στιγμής επισήμως, δεν έχουν παρουσιασθεί αρχεία της ΕΑΠΝ-καταγραφές αρχαιολογικού ημερολογίου ούτε κατάσταση ευρημάτων από την ανασκαφή που διενεργήθηκε στην περιοχή των αρχαίων τειχών. Αυτό μετά πάσης επιφυλάξεως, όμως όταν το 2024 (Αύγουστος), κλήθηκε η Υπουργός Πολιτισμού να απαντήσει για το θέμα αυτό σε ερώτηση βουλευτών που κατατέθηκε σχετικά, παρέθεσε κατάλογο ευρημάτων από τον αρχαίο λιμένα (έρευνα Γ. Λώλου σε συνεργασία με την εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων), όμως από την περιοχή των χερσαίων τειχών όπου έχει συντελεσθεί η προσβολή μνημείων και οι παράνομες επιχωματώσεις, δεν παρατέθηκε ούτε ένα εύρημα...
Ο αγώνας για την προστασία της μνημειακής κληρονομιάς, θα συνεχισθεί, μέχρι τελικής δικαιώσεως... Για τον σκοπό αυτό, μέσα στις λοιπές δράσεις μας, έχουμε εντάξει και το ακόλουθο ψήφισμα, το οποίο σας καλούμε να υπογράψετε ηλεκτρονικά, ενώνοντας την υπογραφή σας με τις δικές μας, καθιστώντας την αξίωση για αποκατάσταση των μνημείων, ακόμη πιο δυνατή!
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ
Σχόλια