ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΚΘΕΤΗ Η ΜΕΝΔΩΝΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΥΘΑΙΡΕΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ!

Όταν η Στ. Μενδώνη, με την ιδιότητά της ως Υπουργός Πολιτισμού αποκαλούσε τον τύμβο των Σαλαμινομάχων ως "λεγόμενο", κύμα διαμαρτυριών ξέσπασε. Όταν επιβράδυνε την ανάδειξη του τύμβου Καστά στην Αμφίπολη, καχυποψία και δυσαρέσκεια εξαπλώθηκε παντού. Όταν κατηγορήθηκε ότι "τσιμενδώνει" την Ακρόπολη, ακούστηκαν υπερασπιστικές φωνές ότι η εναντίωση είναι υπερβολική. Κι όμως, δύο φορείς που ασχολούνται με την προστασία και ανάδειξη του Πολιτισμού, την κατακεραυνώνουν...

H ΜΚΟ Παρατηρητήριο Παγκόσμιας Κληρονομιάς απέστειλε επιστολή την Παρασκευή 12 Μαΐου στην πρόεδρο της UNESCO Οντρέ Αζουλέ με θέμα τη «Δεινή κατάσταση στην Ακρόπολη», με την οποία πιέζει να σταματήσουν οι καταστροφικές επεμβάσεις στην Ακρόπολη και καλεί την UNESCO να θέσει το θέμα στην προσεχή διεθνή της σύνοδο τον Σεπτέμβριο. Ταυτόχρονα ζητεί να συμπεριλάβει την Ακρόπολη στον κατάλογο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς σε Κίνδυνο.

Στην ανοιχτή της επιστολή, η ΜΚΟ αναφέρει ότι οι εκτεταμένες κατασκευαστικές δραστηριότητες επικρίθηκαν από εκατοντάδες επιστήμονες και ειδικούς από τη διεθνή κοινότητα. Συγκεκριμένα αναφέρει ότι «οι κατασκευαστικές δραστηριότητες στον χώρο, που έχουν ήδη υλοποιηθεί ή προγραμματιστεί για το εγγύς μέλλον, είναι τόσο μαζικές και εκτεταμένες που αλλοιώνουν την όψη και τον χαρακτήρα του σε βαθμό που θα στερήσουν εντελώς την αυθεντικότητα και την ακεραιότητά του. Το αποτέλεσμα θα μετατρέψει ένα μνημείο, που έχει εμπνεύσει αμέτρητες γενιές για την υψηλή πνευματικότητα και την ομορφιά του, σε ένα ρηχό σκηνικό από “αξιοθέατα” τοποθεσίες για φωτογραφίες selfie. Η Ελλάδα θα έχει χάσει την ψυχή της και δεν θα θεωρείται πλέον ένας αφοσιωμένος θεματοφύλακας της αρχαιολογίας και της πολιτιστικής κληρονομιάς ενώ ο κόσμος θα έχει χάσει έναν τόπο τον οποίο η ανθρωπότητα ατενίζει με δέος».

Το Παρατηρητήριο κατηγορεί ακόμη ανοιχτά την UNESCO που επέτρεψε ένα κλιμάκιό της να παραπλανηθεί από Ελληνες αξιωματούχους. Ειδικότερα, τονίζει: «Η συμβουλευτική Αποστολή του Κέντρου Παγκόσμιας Κληρονομιάς / ICOMOS που επισκέφθηκε την Ακρόπολη Αθηνών από τις 27 έως τις 29 Απριλίου 2022 βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα τετελεσμένο γεγονός. ΄Ηταν σαφές ότι αυτό που έγινε ήταν πρακτικά αδύνατο να διορθωθεί. Τα μέλη της Αποστολής, ανεξήγητα, έλαβαν τις εξηγήσεις του ελληνικού κράτους για την αναστρεψιμότητα των παρεμβάσεων “τοις μετρητοίς”, επαναλαμβάνοντάς τες απλώς στην έκθεσή τους, και δέχτηκαν χωρίς τη δέουσα επιμέλεια τις ψευδείς δηλώσεις της ελληνικής κυβέρνησης ότι είχαν εγκριθεί από Διεθνές Συνέδριο. Η Αποστολή αυτοπεριορίστηκε στο να προτείνει ένα σημαντικό αριθμό σημαντικών και ουσιαστικών βελτιώσεων».

Να σημειώσουμε δε ότι σχετικά με την Eκθεση Αυτοψίας, ο Τάσος Τανούλας (αρχιτέκτων ΜΑ, δρ ΕΜΠ, ΥΠΠΟ, ΕΣΜΑ/ ΥΣΜΑ, 1976-2016, πρόεδρος της Ελληνικής Επιτροπής του ICOMOS) είχε επισημάνει: «Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Εκθεση Αυτοψίας της αποστολής έχει εισηγητικό χαρακτήρα. Αρμόδια για την εξέταση των γνωμοδοτήσεων των συμβουλευτικών οργανισμών (ICOMOS, IUCN) για τα παγκόσμια μνημεία και τη λήψη αποφάσεων είναι η διακυβερνητική επιτροπή των κρατών-μελών και όχι η αρμόδια γραμματεία της UNESCO (Κέντρο Παγκόσμιας Κληρονομιάς). Στην Εκθεση Αυτοψίας αναφέρεται ότι το θέμα των επεμβάσεων στην Ακρόπολη δεν θα εξεταστεί από την προσεχή σύνοδο της διακυβερνητικής επιτροπής (Σεπτέμβριος 2023). Τίθεται λοιπόν το σοβαρότατο ερώτημα: Πού οφείλεται μια τέτοια μεθόδευση που λειτουργεί σε βάρος του μνημείου και αντίκειται στο πνεύμα και στους σκοπούς της Σύμβασης Παγκόσμιας Κληρονομιάς;».

Και η επιστολή του Παρατηρητηρίου Παγκόσμιας Κληρονομιάς προς την UNESCO καταλήγει ως εξής: «Πότε θα δράσει η Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς, αν όχι τώρα; Ο κόσμος κοντεύει να χάσει την αξία ενός από τα πιο εμβληματικά του δημιουργήματα – αυτού που στέκει ως σύμβολο της ίδιας της πολιτιστικής κληρονομιάς και σε τελική ανάλυση του Οργανισμού στον οποίο είστε όλοι μέρος. Επιβάλλεται αυτήν τη στιγμή να αποφασιστούν οι ακόλουθες ενέργειες:

- Η “Ακρόπολη των Αθηνών”, Μνημείο εγγεγραμμένο στον κατάλογο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, πρέπει να συμπεριληφθεί στην ημερήσια διάταξη της 45ης συνάντησης της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς.

- Η Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς πρέπει να απαιτήσει από την Ελλάδα:

• Να σταματήσει κάθε δραστηριότητα στον χώρο της Ακρόπολης αμέσως, έως ότου η Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς αποφασίσει τόσο για τα έργα που έχουν εκτελεσθεί όσο και για αυτά που προβλέπονται.

• Να υποβάλει Διαχειριστικό Σχέδιο και Διαχειριστικό Σχέδιο Τουρισμού για την Ακρόπολη της Αθήνας, επεξεργασμένο σε πλήρη συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών, πριν από τον προγραμματισμό κάθε δυνατής παρέμβασης στον χώρο.

• Να αφαιρεθούν οι διαστρώσεις από οπλισμένο σκυρόδεμα και άλλες ακατάλληλες για τον χώρο εγκαταστάσεις που τοποθετήθηκαν από το 2020 έως σήμερα και να αποκατασταθούν όλες οι βλάβες που προξενήθηκαν έκτοτε».

Και ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, σε ανακοίνωσή του, μεταξύ άλλων, τονίζει για το ίδιο θέμα: "Το 2020, δυστυχώς, ήταν η πρώτη φορά που πραγματοποιήθηκε στην Ακρόπολη, το κορυφαίο μνημείο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, ένα έργο εν κρυπτώ, που σχεδιάστηκε από μηχανικούς εκτός των αρμόδιων υπηρεσιών του ΥΠΠΟΑ, με δαπάνη χορηγού, εγκρίθηκε τύποις με μια μελέτη 4 σελίδων, με 12 όρους από το ΚΑΣ οι περισσότεροι από τους οποίους δεν εφαρμόστηκαν και υλοποιήθηκε από συνεργεία που δεν είχαν ξαναδουλέψει σε μνημεία και όχι από το έμπειρο τεχνικό προσωπικό του ΥΠΠΟΑ που υπηρετεί στην Ακρόπολη. Ήταν η πρώτη φορά που ένα έργο στον Βράχο της Ακρόπολης εκτελέστηκε όχι στους χρόνους και σύμφωνα με τις αρχές που επιβάλλει η προστασία και η ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά στο χρόνο και σε σχέδια που εξυπηρετούσαν την προβολή του χορηγού.

Το αποτέλεσμα ήταν ένα έργο που εξέθεσε τη χώρα και την Αρχαιολογική Υπηρεσία στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Ο ακατάλληλος σχεδιασμός του έργου, οι κακοτεχνίες, το γεγονός ότι τα χαρακτηριστικά του δεν συνάδουν με το κορυφαίο μνημείο επισημάνθηκαν, μεταξύ άλλων, ακόμη και στην έκθεση των Εμπειρογνωμόνων της UNESCO. Όσο κι αν έχει χαθεί στη μετάφραση η πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟΑ, όσο και εάν παραφράσει την έκθεση μεταφέροντας στα δελτία τύπου επιλεκτικά κάποια σημεία της, η έκθεση επιθεώρησης ζητά με σαφήνεια να μην υλοποιηθεί η δεύτερη φάση των τσιμεντένιων διαστρώσεων (θυμίζουμε στην πολιτική ηγεσία ότι το έργο που διαφημίζει δεν τόλμησε καν να το ολοκληρώσει όπως σχεδίαζε, μετά την κατακραυγή) και να μην υλοποιηθεί η ανακατασκευή της δυτικής πρόσβασης της Ακρόπολης, αν δεν έχουν εγκριθεί σε επίπεδο οριστικής μελέτης στην Ελλάδα κι αν δεν έχουν σταλεί σε επίπεδο οριστικής μελέτης στην UNESCO. 

Η πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟΑ είναι απολύτως έκθετη, καθώς όχι μόνο έχει διαφημίσει τα δύο αυτά έργα ως «εγκεκριμένα» με δελτία τύπου, αλλά επιπλέον έχει υποβάλει τη δεύτερη φάση των διαστρώσεων για χρηματοδότηση στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας!

Η έκθεση των εμπειρογνωμόνων της UNESCO δικαιώνει τον ΣΕΑ που στις 2/4/2021 ζητούσε την «αποτροπή της συνέχισης του έργου με τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά» και την «τήρηση των νόμιμων διαδικασιών» και εκθέτει την πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟΑ.

Τονίζουν επίσης οι εμπειρογνώμονες –όπως και όλη η επιστημονική κοινότητα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό- ότι έργα και παρεμβάσεις στο κορυφαίο μνημείο δεν μπορούν να γίνονται ευκαιριακά και σημειακά, αλλά οφείλει να σχεδιαστεί ένα συνολικό Σχέδιο Διαχείρισης του Αρχαιολογικού Χώρου, ώστε να βρεθούν τρόποι να διευκολυνθεί η πρόσβαση και η ροή των εκατομμυρίων επισκεπτών, με πρώτιστο μέλημα την προστασία του. Αυτό επισημαίνει, με πιο έντονο τρόπο, και η επιστολή του Παρατηρητηρίου Παγκόσμιας Κληρονομιάς προς την UNESCO, αυτό ζητούσε εξαρχής και ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων.

Αντί να προχωρήσει σε έναν τέτοιο σχεδιασμό, η πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟΑ καταπάτησε κάθε νόμιμη και θεσμική οδό, προκειμένου να προχωρήσει σε επεμβάσεις που αλλοιώνουν δραματικά το τοπίο του μνημείου, δεν συνάδουν με την αξία του χώρου της Ακρόπολης, με τους κανόνες που διέπουν τη σύλληψη και την έγκριση ανάλογων μελετών καθώς και την εκτέλεση εργασιών επί μνημείων, όπως αναλυτικά έχει εκθέσει ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων. 

Δεν αναμέναμε να παραδεχτεί τα απανωτά λάθη της η πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟΑ. Δεν περιμέναμε όμως ούτε και να διαστρεβλώνει την πραγματικότητα, να επιτίθεται με ανοίκεια ψέματα και χαρακτηρισμούς σε όποιον επισημαίνει τα λάθη της – τελευταίο «θύμα» το Παρατηρητήριο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, οργανισμός συμβουλευτικός της UNESCO – και να χρησιμοποιεί για μικροκομματικούς προεκλογικούς λόγους το κορυφαίο μνημείο.

Καλούμε τους πολίτες να επισκεφθούν αυτές τις ημέρες την Ακρόπολη, να περάσουν από τα εκδοτήρια και να διαπιστώσουν, μεταξύ άλλων, την ταλαιπωρία χιλιάδων επισκεπτών, συμπεριλαμβανομένων και των ατόμων με κινητικά προβλήματα, που οφείλεται στην απροθυμία της πολιτικής ηγεσίας να εκπονήσει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο, στις συνεχείς βλάβες του ανελκυστήρα που δεν σχεδιάστηκε ειδικά για την Ακρόπολη, όπως είναι το αυτονόητο, και στην κατηγορηματική άρνηση της πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΠΟΑ να ελέγξει τις ροές επισκεπτών με προκαθορισμένες ώρες επισκέψεων (ραντεβού), όπως γίνεται σε όλα τα σημαντικά μνημεία και μουσεία της Ευρώπης, μόνο και μόνο επειδή αυτό δεν το θέλουν οι μεγάλοι τουριστικοί πράκτορες που ελέγχουν την κρουαζιέρα. Ως αποτέλεσμα οι επισκέπτες ταλαιπωρούνται καθημερινά και δημιουργούνται κίνδυνοι βλάβης των μνημείων και ασφάλειας των χιλιάδων επισκεπτών, λόγω του συνωστισμού και της αδυναμίας ελέγχου των υψηλών ροών.

Όσα δελτία τύπου κι αν επινοήσει το Γραφείο Τύπου του ΥΠΠΟΑ, η πραγματικότητα βρίσκεται καθημερινά εκεί και είναι αμείλικτη.

Για το Διοικητικό Συμβούλιο του ΣΕΑ,

Η Πρόεδρος Δέσποινα Κουτσούμπα

Η Γενική Γραμματέας Εύα Γιατρουδάκη".